|
Dự án Phát triển Lâm nghiệp xã hội Sông Đà (SFDP) là dự án hợp tác kĩ thuật giữa Chính phủ Đức và Việt Nam, do Tổ chức Hợp tác Kỹ thuật Đức (GTZ) hỗ trợ và Cục Phát triển Lâm nghiệp thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn thực thi. Vùng dự án là khu vực đầu nguồn sông Đà ở vùng Tây Bắc Việt Nam (2,6 triệu ha) với dân cư chủ yếu là người Thái sinh sống tại tỉnh Sơn La và người H'mông tại tỉnh Lai Châu. Những dân tộc thiểu số này đại diện cho gần 65% tổng số dân trên 3,2 triệu người tại vùng đầu nguồn. Mục tiêu của Dự án là "Cải thiện đời sống của nhân dân ở vùng sông Đà cùng với sự ổn định về sinh thái". Mục đích Dự án là "Các cộng đồng (nông thôn) ở 2 tỉnh Sơn La và Lai Châu quản lý nguồn tài nguyên thiên một cách bền vững về mặt sinh thái, kinh tế và xã hội". Cơ sở cho phương pháp của Dự án là xem xét và giải quyết những nguyên nhân chính gây nên nạn phá rừng như nghèo đói và thiếu lương thực. Do đó, Dự án áp dụng cách tiếp cận 2 chiều để đẩy mạnh sản xuất lương thực và nâng cao thu nhập một cách bền vững hơn, thứ hai là để tăng tỉ lệ che phủ rừng thông qua tái sinh tự nhiên, trồng rừng và các hoạt động quản lý rừng. Tổng thời gian hoạt động của Dự án là 12 năm, từ 1993 đến 2004, chia làm 4 pha. Dự án bắt đầu từ năm 1993 với hai năm cho pha định hướng, tiếp theo là pha thực thi thứ nhất (từ 4/1995 đến tháng 12/1998). Pha thực thi thứ hai bắt đầu từ tháng 01/1999 đến tháng 12/2001. Pha chuyển giao cuối cùng từ tháng 01/2002 đến tháng 12/2004.
Nhằm đạt được mục tiêu, dự án đề ra chiến lược hoạt động chính như sau: - Trợ giúp xây dựng, cải tiến và áp dụng phương pháp luận về quy hoạch sử dụng đất và giao đất giao rừng có người dân tham gia. Phương pháp sẽ giúp xác định rõ hơn khu vực cho sản xuất nông-lâm kết hợp và phòng hộ cũng như đảm bảo hơn quyền sử dụng đất lâu dài cho các hộ nông dân, tạo điều kiện cho quản lý tài nguyên thiên nhiên dựa vào cộng đồng.
- Tăng cường năng lực của các cộng đồng địa phương (ở xã, chủ yếu là ở cấp thôn bản) để quản lý nguồn tài nguyên thiên nhiên của mình một cách hữu hiệu về kinh tế và môi trường thông qua tăng cường sản xuất nông-lâm kết hợp, nâng cao chất lượng, bảo vệ và quản lý các nguồn tài nguyên (chủ yếu là tài nguyên rừng). Những phương pháp có tầm quan trọng đặc biệt là sự tham gia của các cộng đồng vào quá trình cùng phân tích những tồn tại và đề xuất giải pháp lâu dài cho các vấn đề, giải quyết những mâu thuẫn về sử dụng đất. Lập kế hoạch, thực hiện, theo dõi và đánh giá kế hoạch là các công cụ hỗ trợ cộng đồng và chính quyền địa phương để chính phủ cung cấp các hoạt động và dịch vụ tốt hơn như khuyến nông-lâm, trồng và bảo vệ rừng.
- Xây dựng các giải pháp kỹ thuật và tổ chức cải tiến cho quản lý tài nguyên thiên nhiên bền vững phù hợp với môi trường miền núi khá đa dạng như vùng đầu nguồn sông Đà, trên cơ sở tăng cường sản xuất nông-lâm kết hợp, bảo vệ rừng, đất và các nguồn tài nguyên nước.
- Xây dựng dịch vụ khuyến nông-lâm theo định hướng nhu cầu để đưa ra các giải pháp kỹ thuật và tổ chức cho các hộ nông dân và cấp thôn bản.
- Tăng cường năng lực cho các cơ quan địa phương (các cơ quan quản lý và lập kế hoạch, khuyến nông-lâm và lâm nghiệp) tại cấp huyện và tỉnh để thực hiện và thúc đẩy quy hoạch sử dụng đất và giao đất giao rừng, lập kế hoạch thôn bản, lâm nghiệp cộng đồng và khuyến nông-lâm. Đào tạo cán bộ địa phương ở cấp quản lý và cán bộ hiện trường ở cấp cơ sở đóng vai trò quan trọng đặc biệt nhằm nâng cao hiệu quả của dịch vụ cung cấp cho người dân địa phương.
- Các kinh nghiệm thu được trên thực địa được tài liệu hóa và thể chế hóa theo quyết định phê duyệt của tỉnh và được hội nhập vào hệ thống quản lý - hành chính của tỉnh để áp dụng trên diện rộng. Sau đó, thông qua các hoạt động trao đổi và phổ biến phương pháp luận của dự án và các cơ quan đối tác, phương pháp luận của dự án được các tỉnh khác quan sát và đánh giá để áp dụng cho phù hợp với điều kiện của từng tỉnh. Trong lúc đó, chính quyền cấp trung ương xem xét các hoạt động thực địa này để dự thảo các chính sách mới.
 Dự án chú trọng vào các hoạt động sau đây: - Quy hoạch sử dụng đất và giao đất giao rừng có sự tham gia của người dân đến hộ và nhăm hộ gia đình và cộng đồng thôn bản (LUPLA)
- Nâng cao năng lực của cộng đồng địa phương trong việc lập kế hoach phân cấp (lập kế hoạch từ cấp cơ sở): Lập kế hoạch Phát triển thôn bản - VDP
- Các giải pháp cải tiến về tổ chức và kỹ thuật trong lĩnh vực lâm nghiệp: Quy ước bảo vệ rừng và kế hoạch quản lý rừng cộng đồng
- Phát triển dịch vụ khuyến nông - lâm theo định hướng nhu cầu: Phương pháp khuyến nông có sự tham gia của người dân - PAEM
- Nâng cao năng lực cho cán bộ các cơ quan địa phương,thực hiện thông qua quan hệ hợp tác với các trường dạy nghề
Các phương pháp luận của SFDP Sông Đà được phát triển qua 10 bước:  |
